Çingeneler Zamanı (Dom Za Vesanje) – Film İncelemesi

0
45
views

Filmleri Cannes ve Venedik Film Festivalleri’nde defalarca ödül alan Emir Kusturica’nın hem senaryosunu yazdığı hem de yönetmenliğini yaptığı Çingeneler Zamanı (Dom za vesanje) filmini ne zamandır yazmayı düşünüyordum. 1988 yapımı konusu suç, dram ve komedi etrafında harmanlanan Çingeneler Zamanı, Balkan sinemasının kült filmlerinden biri oldu.

Filmin başrolünde Perhan karakteriyle Davor Dujmovic karşımıza çıkıyor. Ama ne oyunculuk performansı! Filmin yönetmeni Emir Kusturica’nın elinden tutmasıyla oyunculuk kariyeri başlayan Davor Dujmovic, henüz 19 yaşındayken adeta bir resital ortaya koymuş. Zor bir konu üzerine ve ağır duygular barındıran karakteri öyle bir yansıtıyor ki bize sanırım Perhan’ı ömrümüzün sonuna kadar unutmak mümkün olmayacak. “Kendime yalan söylemeye başladığımdan beri kimseye inanmaz oldum.” diyor Perhan ve topu ağlara yolluyor. Kardeşine olan bağlılığı, yaptığı fedakarlıklar, büyük aşkı, sırtından vurulması ve son sahne. Mümkün olduğunca spoiler vermemeye çalışıyorum yazarken, ancak bu duygular başka türlü nasıl anlatılır tam emin olamıyorum. Bana kalırsa Müslüman Bosnalı olan Emir Kusturica, Perhan aracılığıyla kendi yaşadığı mahalle baskısının belli bir ölçekte bizlere anlatmış. Perhan karakterinden etkilenip Davor Dujmovic’i daha önce nasıl tanımadığıma kızdım ve oyuncuyu internet üzerinden araştırdım biraz. Karşıma çıkan son, Perhan’ın sonu kadar hüzünlüydü. Dujmovic, Perhan ile intiharın eşiğinden dönmüştü ancak gerçek hayatta depresyona yenik düşüp intihar etti. Kendisi için eğer yaşasaydı günümüzün en büyük aktörlerinden biri olurdu deniyor. Katılıyorum. Ayrıca filmde Perhan’ın ve Dujmovic’in en büyük destekçilerinden olan büyükanne Ljubica Adzovic’in de hakkını vermek gerekir. 2006 yılında hayatını kaybeden usta oyuncuyu da böylece analım.

Cannes’da taçlandırılan Çingeneler Zamanı’nın başrolünden bahsetmişken konusunu da yazalım. Perhan; büyükannesi, dayısı ve kardeşiyle birlikte bir Çingene mahallesinde, derme çatma bir evde yaşamaktadır. Kız kardeşine oldukça düşkün olan Perhan bir yandan da aşk acısı çekmektedir. Öyle ki sevdiği kızın ailesi evlenmelerine izin vermemektedir. İtalya’da yasadışı işler yapan ve Perhan’ın mahallesinde oldukça meşhur olan Ahmed ile ilişki kuran Perhan, rahatsız olan kardeşini tedavi ettirebilmek için kendisini İtalya’da bulacaktır. Orada kazanacağı parayla düğün yapmayı planlar. Şimdilik bu kadar 🙂

Filmde duygu geçişleri ustalıkla işlenmiş. Örneğin Perhan intihara kalkışmışken beş dakika içinde kendini akordiyon çalarken bulabilmektedir. İşin ustalığı ise şuradadır, bu sahne kimseye saçma gelmez. Çingeneler’in doğaçlama yaşamı ve onların hayatlarına özgü dramlar çok iyi yansıtılmış.

Çingeneler Zamanı’nın iyi bir film olması, Davor Dujmovic’in müthiş bir performans sergilemesi haricinde bir şeye değinmemiz gerekirse o da kesinlikle film müzikleri olacaktır. Öyle ki bir dere yatağında Hıdırellez kutlanan sahneden oluşturulan klip ile Ederlezi şarkısını dinlemek filmi izlemek için yeterli bir sebep olacaktır kuşkusuz.

Çingeneler Zamanı’na müzikleriyle damga vuran Goran Bregoviç için Google’dan arama yaptığımızda Türkçe kaynaklar bize onun için Balkan müziğinin prensi diyor. Biz çıtayı yükseltip kralı mı desek ne? Film ile izleyici arasındaki bağı kuvvetlendiren en önemli faktörlerden biri şüphesiz Goran Bregoviç’in yaptığı sihirli müzikler. Çingeneler Zamanı için yaptığı müziklerin başarısıyla uluslararası piyasada adından söz ettiren Bregoviç, 1997 yılında Sezen Aksu ile birlikte Düğün ve Cenaze albümüne imza attı. Bu ortaklıkla Bregoviç’in Çingeneler Zamanı için hazırladığı Ederlezi  Avela ve Ederlezi şarkıları Sezen Aksu ile birlikte yeniden yorumlanmıştır.

Bu yazıya filmin özeti olan bir sahneyle veda edelim. Perhan İtalya’dan dönmüş, hayatının şokunu yaşamış, deyim yerindeyse her şey bitmişken bir meyhaneye gider ve hiçbir şey olmamış gibi yıkılmaya başlar. Aslında çok şey olmuştur.

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here